U17 nữ Việt Nam giành vé vòng chung kết châu Á 2027: 28 bàn thắng và bài kiểm tra thật sự

Có một thứ bóng đá diễn ra khi khán đài gần như trống. Đó là bóng đá nữ trẻ — nơi tiếng bóng chạm cỏ nghe rõ hơn tiếng người, nơi mỗi bàn thắng không được hét vang mà chỉ lặng lẽ ghi vào biên bản trận đấu. Đội tuyển U17 nữ Việt Nam vừa khép lại hành trình vòng loại theo đúng cách như vậy: ba trận, ba chiến thắng, chín điểm tuyệt đối, và một tấm vé tới vòng chung kết giải U17 nữ châu Á 2027. Tôi ngồi ở Sydney, xem lại băng hình vào lúc rạng sáng, và một câu cũ hiện về trong đầu: Sân vắng không làm trận đấu nhẹ đi, nó làm nặng thêm từng nhịp thở.

Tại vòng loại bảng D, thầy trò huấn luyện viên người Nhật Okiyama Masahiko lần lượt vượt qua Palestine 6-0, quần đảo Bắc Mariana 20-0 và Kyrgyzstan 2-0. Tổng cộng 28 bàn thắng, không để thủng lưới bàn nào. Nhìn vào bảng kết quả, người ta dễ nghĩ tới một thế hệ vàng đang thành hình. Tôi muốn đọc chậm lại một chút, bởi mỗi trận đấu là một bài thơ dở dang, và tôi là người đọc chậm rãi nhất.

Cần dựng lại bối cảnh để không đọc sai thành tích này. Bảng D của vòng loại U17 nữ châu Á là một bảng có độ chênh trình độ rất lớn. Palestine và Kyrgyzstan là những nền bóng đá nữ trẻ đang ở giai đoạn xây dựng, còn quần đảo Bắc Mariana là một liên đoàn đảo nhỏ với nguồn lực cầu thủ rất mỏng. Việc Việt Nam thắng đậm những đối thủ như vậy nằm trong dự báo; điều đáng nói nằm ở chỗ khác.

Huấn luyện viên trưởng là người Nhật Bản. Đây là chi tiết quan trọng nhất về mặt cấu trúc trong toàn bộ câu chuyện. Trường phái huấn luyện trẻ của Nhật Bản đặt nền tảng ở kỷ luật vị trí, tổ chức đội hình và giáo dục kỹ thuật bài bản từ khi cầu thủ còn rất nhỏ. Với một đội bóng nữ trẻ, một chuyên gia như vậy thường nâng cái sàn của tập thể lên trước khi nghĩ tới việc nâng trần. Nói cách khác, ông không hứa hẹn một đội bóng lộng lẫy; ông xây một đội bóng biết mình đang đứng ở đâu.

Về phía Liên đoàn Bóng đá Việt Nam, một chế độ thưởng đã được áp dụng. Hai trận thắng đầu tiên mang về 400 triệu đồng, còn chiến thắng trước Kyrgyzstan được thưởng 500 triệu đồng, nâng tổng mức thưởng cho cả vòng loại lên 900 triệu đồng, tương đương khoảng 35.000 đến 37.000 đô la Mỹ. Cách chia thưởng theo bậc thang như vậy cho thấy một chủ ý rõ ràng: người ta thưởng cho trận quyết định, chứ không thưởng đều cho tổng thành tích.

Mức thưởng này không lớn nếu nhìn bằng con mắt tài chính, nhưng nó có ý nghĩa như một tín hiệu: bóng đá nữ trẻ đang được đặt vào danh sách ưu tiên. Với một nền bóng đá nữ từng nhiều năm thiếu thốn, những tín hiệu như vậy quan trọng hơn số tiền.

Điều tôi muốn dừng lại lâu nhất là tổng thành tích 28 bàn thắng và không thủng lưới. Thoạt nghe, đây là dấu hiệu của một hàng công đáng sợ. Nhưng nếu tách riêng từng trận, bức tranh khác hẳn. Trận gặp quần đảo Bắc Mariana đóng góp tới 20 bàn, một tỷ số phản ánh khoảng cách trình độ khổng lồ giữa hai đội chứ không phản ánh sức mạnh thật của hàng công Việt Nam. Khi đối thủ yếu đến mức không thể phản kháng, mỗi bàn thắng thêm không còn là thước đo năng lực; nó chỉ là hệ quả của sự lệch pha. Dữ liệu đáng tin nhất trong cả vòng loại là trận gặp Kyrgyzstan, và chiến thắng 2-0 mới là thước đo nên được dùng để đánh giá đội bóng này, chứ không phải tỷ số 20-0.

Đó là đối thủ mạnh nhất của bảng, và Việt Nam thắng 2-0. Một chiến thắng không phải bằng cơn mưa bàn thắng, mà bằng cấu trúc và sự kiểm soát. Đội mở tỷ số trong hiệp một, rồi quản lý trận đấu và ghi thêm bàn thứ hai sau giờ nghỉ. Kiểu diễn biến đó nói lên một điều: đây là đội bóng thoải mái khi bảo vệ lợi thế hơn là khi phải rượt đuổi. Với bóng đá trẻ, khả năng giữ được cái đầu lạnh lúc đang dẫn trước là một phẩm chất hiếm, và nó đáng giá hơn nhiều so với hai mươi bàn vào lưới một đội bóng đảo nhỏ.

Tôi không có dữ liệu về xG, về PPDA hay tỷ lệ kiểm soát bóng của đội ở vòng loại này, nên tôi không dựng lên những nhận định chiến thuật giả tạo. Điều duy nhất tôi dám khẳng định là tín hiệu về khả năng kiểm soát trạng thái trận đấu — một đội biết mình cần làm gì khi đã dẫn trước. Đó là nền tảng, chưa phải đỉnh cao.

Nhìn rộng ra bức tranh châu lục, bóng đá nữ trẻ châu Á có một thứ bậc khá rõ. Ở tầng cao nhất là Nhật Bản, CHDCND Triều Tiên, Trung Quốc, Hàn Quốc và Australia. Dưới đó là nhóm thứ hai gồm những đội có khả năng vượt qua vòng loại và cạnh tranh ở vòng chung kết, trong đó có Việt Nam, Thái Lan, Myanmar và Uzbekistan. Việc U17 nữ Việt Nam có mặt ở vòng chung kết là đúng với vị trí của mình. Nhưng đứng ở nhóm thứ hai có nghĩa là mục tiêu thực tế không phải vô địch, mà là đi càng xa càng tốt và học được càng nhiều càng tốt.

Trong bức tranh đó, thành tích của U17 nữ Việt Nam nên được đọc như một tín hiệu phát triển hơn là một lời tuyên bố về sức mạnh. Một lứa U17 tiến bộ sẽ nuôi dưỡng lứa U20, rồi tới đội tuyển nữ quốc gia trong vòng vài năm tới. Giá trị của tấm vé này vì thế nằm ở dòng chảy dài hạn, chứ không chỉ ở khoảnh khắc vượt qua vòng loại.

Một chi tiết ít được nhắc tới: vòng chung kết sẽ diễn ra tại Trung Quốc, từ ngày 31 tháng 3 năm 2027 đến ngày 17 tháng 4 năm 2027. Việt Nam không có lợi thế sân nhà. Đội sẽ phải thích nghi với khí hậu, với việc di chuyển, với một mặt bằng đối thủ cao hơn hẳn. Khoảng thời gian gần một năm từ nay tới lúc đó vừa là cơ hội phát triển, vừa là quãng đường mà các đối thủ cùng trang lứa có thể bắt kịp. Lá thăm của lễ bốc thăm vòng chung kết sẽ ảnh hưởng tới số phận của đội nhiều hơn bất kỳ yếu tố chuyên môn nào khác.

Điểm mù của ký ức tập thể nằm ở chỗ người ta thường nhớ tỷ số đậm nhất. Trận thắng 20-0 sẽ được nhắc lại nhiều nhất, được chia sẻ nhiều nhất, và vô tình trở thành thước đo cho kỳ vọng. Trong khi đó, trận 2-0 trước Kyrgyzstan mới là thứ đáng để neo ký ức. Một đội bóng thắng 20-0 trước một đối thủ yếu không tự động trở thành ứng viên ở vòng chung kết. Một đội bóng thắng 2-0 trước đối thủ mạnh nhất bảng bằng cấu trúc thì ít nhất đã chứng minh mình biết cách thắng những trận đấu thật.

Nguy cơ lớn nhất của câu chuyện này không nằm trên sân, mà nằm ở cách người ta kể lại nó. Một chiến dịch vòng loại áp đảo trước đối thủ yếu có thể tạo ra một trần kỳ vọng giả, để rồi khi vòng chung kết đến, nơi mặt bằng đối thủ cao hơn hẳn, thất vọng sẽ tỷ lệ nghịch với niềm vui hôm nay. Đây là vòng xoáy quen thuộc của bóng đá trẻ: thắng thì được phong thần, thua thì bị quên lãng. Tôi đã chứng kiến đủ nhiều chu kỳ như vậy để không muốn góp phần thổi phồng thêm.

Có một điều tích cực cần ghi nhận: mô hình huấn luyện viên ngoại, cụ thể là người Nhật, đang tỏ ra phù hợp với bóng đá trẻ Việt Nam. Nếu Liên đoàn Bóng đá Việt Nam duy trì được hướng đi này và mở rộng sang các lứa khác, giá trị của nó sẽ vượt xa một tấm vé dự vòng chung kết. Nhưng đây là một quá trình dài, không phải một khoảnh khắc.

Tôi không muốn kết thúc bằng một dấu chấm tròn. Tấm vé này là thật, và nó xứng đáng được ghi nhận. Ba trận thắng, ngôi đầu bảng, một suất dự vòng chung kết châu Á — đó là kết quả đúng của một tập thể đã làm đúng việc của mình. Nhưng giữa niềm vui và kỳ vọng luôn có một khoảng trống. Trong khoảng trống đó, tôi vẫn ghi vào sổ tay không phải tỉ số, mà là những gì người ta không kịp nói.