Một tuần ghế trống: Đội tuyển Việt Nam tập gì khi ông Kim Sang Sik về Hàn Quốc?

Sáng thứ Hai, sân tập của đội tuyển quốc gia Việt Nam vẫn mở cổng đúng giờ. Bóng vẫn lăn, tiếng còi vẫn vang, các bài phối hợp ba người vẫn được chạy đều đặn như mọi buổi. Nhưng có một chi tiết nhỏ mà bất kỳ ai từng đứng ở khu kỹ thuật đều nhận ra ngay: chiếc ghế nhựa quen thuộc ở góc sân, nơi huấn luyện viên trưởng Kim Sang Sik thường ngồi ghi chép suốt buổi tập, hôm nay để trống. Một trợ lý cầm bảng chiến thuật thay ông đứng ở vạch biên. Không có tiếng Hàn ngắn gọn, không có những cái vỗ tay dứt khoát, không có cái nhíu mày quen thuộc mỗi khi một đường chuyền bị đưa vào chân đối thủ. Tôi đã từng đứng ở khu kỹ thuật của nhiều buổi tập đội tuyển, và điều tôi học được từ những lần đó rất đơn giản: một đội bóng không vận hành bằng sơ đồ trên bảng. Nó vận hành bằng nhịp. Nhịp của người đứng ở vạch biên, nhịp của người bấm đồng hồ, nhịp của người quyết định hôm nay tập nặng hay tập nhẹ. Khi người giữ nhịp đó vắng mặt, sân tập không sụp đổ, nhưng nó đổi giọng. Và đó chính là điều đang diễn ra ở đội tuyển Việt Nam trong tuần này. Ngày 20 tháng 5 năm 2026, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam ra thông báo xác nhận huấn luyện viên trưởng Kim Sang Sik đã trở về Hàn Quốc để lo tang sự cho cha ông, cụ Kim, hưởng thọ 84 tuổi. Thông báo viết rằng VFF và toàn thể đội tuyển gửi lời chia buồn sâu sắc nhất, và bày tỏ mong ông cùng gia đình sớm vượt qua mất mát lớn lao này. Trước khi lên đường, chính Chủ tịch VFF đã động viên ông trở về nhà ngay, gác lại mọi công việc. Ông dự kiến ở lại Hàn Quốc khoảng một tuần để chịu tang, sau đó trở lại Việt Nam tiếp tục dẫn dắt đội tuyển. Đặt cạnh lịch thi đấu, một tuần ấy không phải một tuần bình thường. Giải vô địch các quốc gia Đông Nam Á 2026, hay ASEAN Cup 2026, khởi tranh từ ngày 24 tháng 9 và kéo dài đến ngày 5 tháng 10 năm 2026. Đội tuyển Việt Nam nằm ở bảng A cùng Thái Lan, Philippines và Pakistan. Đây là giai đoạn nước rút của khâu chuẩn bị: ráp đội hình, định hình cách pressing, chốt các phương án cố định. Mỗi buổi tập trong giai đoạn này đều có trọng lượng riêng, không buổi nào là buổi tập cho có. Cần nói rõ ngay từ đầu: đây là câu chuyện con người trước khi là câu chuyện chuyên môn. Một người đàn ông 50 tuổi mất cha. Bóng đá không đứng trên nỗi đau đó, và cũng không nên đứng trên nó. Nhưng phóng viên theo đội có một nghề kỳ lạ: chúng tôi phải nhìn cả hai thứ cùng lúc, con người và công việc, mà không được phép biến cái này thành cái cớ để xét nét cái kia. Tôi đến Euro 2026 với một cây bút, ra về với một khán đài trong tim. Cái khán đài ấy dạy tôi rằng có những chuyện không được phép đặt lên bàn cân phân tích, và tang sự của một người cha nằm trong số đó. Vậy nên bài viết này không bàn xem ông Kim nên ở lại hay nên về. Ông nên về. Câu hỏi duy nhất còn lại mang tính chuyên môn là: một tuần vắng mặt trong giai đoạn nước rút như thế này thực sự tạo ra khoảng trống gì, và khoảng trống ấy có thể lấp bằng cách nào. Bắt đầu từ cấu trúc ban huấn luyện. Trong bóng đá quốc gia khu vực Đông Nam Á, mô hình phổ biến là huấn luyện viên trưởng nắm toàn quyền chuyên môn, còn các trợ lý đảm nhận khối lượng vận hành: thể lực, thủ môn, phân tích video, tổ chức các bài tập tình huống. Khi huấn luyện viên trưởng vắng một tuần, bộ khung vận hành vẫn chạy. Điều không thể chạy thay là những quyết định chiến lược: chọn bộ khung xuất phát, chốt cặp trung vệ, quyết định đá cao hay đá thấp trước một đối thủ cụ thể. Những quyết định đó cần người chịu trách nhiệm cuối cùng ngồi trong phòng họp. Từ kinh nghiệm theo dõi nhiều đợt tập trung đội tuyển, tôi nhận thấy các trợ lý thường giữ nguyên giáo án đã được phê duyệt trước đó. Họ không tự ý đổi phương án. Điều này tốt cho tính ổn định, nhưng có một mặt trái: giáo án không tự điều chỉnh theo những gì xảy ra trên sân mỗi ngày. Nếu một cầu thủ bỗng đau nhẹ, nếu một cặp đấu phòng ngự chưa ăn ý, nếu một phương án cố định cần sửa góc đá, thì người phát hiện và quyết định sửa vẫn phải là huấn luyện viên trưởng, hoặc một trợ lý đủ thẩm quyền được trao trước. Bài học từ World Cup 2026 rất đơn giản: đôi tai luôn đi trước cây bút. Năm đó tôi có mặt ở Kazan để theo đội tuyển Nhật Bản, và sau trận thua Bỉ 2-3, tôi đã đứng ở khu vực hỗn hợp với một tờ giấy ghi sai tên cầu thủ. Buổi tối hôm ấy tôi ngồi xem lại toàn bộ băng trận đấu, ghi chú từng pha, và hiểu ra rằng mình chưa từng thực sự hiểu cách người Nhật pressing. Kể từ đó tôi có một thói quen: trước khi viết bất cứ điều gì về một đội, tôi phải xem lại băng tối thiểu hai lần. Với câu chuyện của ông Kim, điều tôi có thể quan sát gián tiếp qua các buổi tập mở là tốc độ của các bài tập chuyển trạng thái. Đây là hạng mục mà tôi tin rằng cả đội tuyển sẽ giữ nguyên, vì nó không phụ thuộc vào một cá nhân đứng ở vạch biên. Điều thứ hai cần nhìn là tác động lên phòng thay đồ. Trong tâm lý thể thao, có một hiện tượng được ghi nhận rộng rãi mang tên hiệu ứng chơi cho người dẫn dắt. Khi một huấn luyện viên gặp biến cố cá nhân, các cầu thủ thường có xu hướng nỗ lực cao hơn, không phải vì họ được yêu cầu, mà vì họ muốn dành điều gì đó cho người đứng đầu của mình. Ở đội tuyển Việt Nam, phần lớn cầu thủ đã làm việc với ông Kim từ khi ông nhận nhiệm vụ vào tháng 5 năm 2026, qua cả đội U23 lẫn đội tuyển quốc gia. Mối quan hệ ấy đủ dài để có chiều sâu, nhưng cũng đủ ngắn để vẫn cần được củng cố mỗi ngày. Tôi nhớ đến những buổi tối năm 2026, khi sân không có khán giả và tôi tổ chức những buổi hỏi đáp trực tuyến với khoảng ba trăm cổ động viên mỗi tuần. Cộng đồng fan năm 2026 dạy tôi một điều: khoảng cách chỉ làm nhịp tim thêm rõ. Khi các cầu thủ và huấn luyện viên ở xa khán giả, sự kết nối không mất đi, nó chuyển sang một dạng khác. Và khi người hâm mộ cùng một đội chung một cảm xúc, cảm xúc ấy có sức nặng hơn một chiến thắng đơn thuần. Tôi tin tuần này, ở Việt Nam, đang có một sự chuyển dạng cảm xúc như vậy. Người hâm mộ không đòi hỏi ông Kim quay lại nhanh. Họ chỉ lặng im chia sẻ. Nhìn vào bảng A, bức tranh chuyên môn khá rõ. Thái Lan là đối thủ chính cho ngôi đầu. Philippines và Pakistan là hai cái tên mà Việt Nam được đánh giá cao hơn về chiều sâu đội hình. Ở cấp độ khu vực, một bảng như thế này thường khiến vòng loại diễn ra khá êm, nhưng chính sự êm ấy đôi khi là cạm bẫy: nếu đội không được thử thách thật sự trước giải, những bài toán chỉ xuất hiện ở trận quyết định với Thái Lan sẽ xuất hiện muộn và bằng cách khó chịu hơn. Đây là lý do tôi nghĩ một tuần vắng của ông Kim, trong bối cảnh cụ thể này, lại ít rủi ro hơn nó trông. Nếu Việt Nam nằm ở một bảng có bốn đối thủ ngang tầm, việc mất một tuần chiến lược ở thời điểm này sẽ nghiêm trọng hơn nhiều. Còn với một bảng có một đối thủ lớn và hai đối thủ nhỏ hơn, giáo án có thể được đóng gói sẵn từ trước. Công việc còn lại là duy trì thể lực và giữ nhịp tập, hai hạng mục mà trợ lý có thể đảm nhiệm được. Nói đến đây, tôi phải quay lại một nghịch lý mà tôi cho là điểm bị hiểu lầm lớn nhất trong câu chuyện này. Dư luận bên ngoài có xu hướng nhìn sự vắng mặt như một khoảng trống quyền lực: đội bóng mất người lãnh đạo, ban huấn luyện mất người ra quyết định, lịch chuẩn bị mất một tuần. Cách nhìn ấy có lý khi xét trên sơ đồ tổ chức. Nhưng trong thực tế vận hành của một đội tuyển, sự vắng mặt có thể tạo ra một hiệu ứng ngược lại mà ít ai tính đến. Đó là hiệu ứng phân quyền tạm thời. Khi huấn luyện viên trưởng không có mặt, các trợ lý buộc phải tự ra quyết định trong phạm vi của mình. Cầu thủ buộc phải tự lo việc của chính họ, không thể dựa vào việc chờ một câu nhắc từ vạch biên. Một đội bóng phụ thuộc quá nhiều vào người đứng đầu thường có biểu hiện lệch khi người đó vắng mặt. Còn một đội bóng có cấu trúc tốt sẽ tự điều chỉnh sau vài ngày đầu hơi loạn. Tuần này là một phép thử tự nhiên của cấu trúc ấy, thứ mà không một buổi tập giả lập nào tái tạo được. Điều thứ hai bị hiểu lầm là cách nhìn về tang sự như một biến số tâm lý. Có hai khuynh hướng đối lập trong giới phân tích. Một bên cho rằng nỗi buồn sẽ làm giảm sự tập trung, khiến huấn luyện viên ra quyết định chậm hơn. Bên kia cho rằng chính biến cố sẽ tạo ra nguồn năng lượng mới. Cả hai đều là suy đoán. Cụ Kim hưởng thọ 84 tuổi và được thông báo là có vấn đề sức khỏe trước đó, nghĩa là gia đình phần nào đã có thời gian chuẩn bị tinh thần. Điều đó không làm nỗi đau nhẹ hơn, nhưng nó thay đổi hình dạng của nỗi đau: từ cú sốc bất ngờ thành một giai đoạn đã được lường trước. Nhịp trống không nằm ở trọng tài, mà nằm ở nhịp thở của người hâm mộ. Tuần này, nhịp thở ấy đang chậm lại, và đó không phải dấu hiệu đội bóng đang yếu đi. Có một chi tiết trong cách VFF xử lý tình huống này mà tôi cho là đáng ghi nhận, và nó nói lên nhiều về văn hóa tổ chức của bóng đá Việt Nam. Chủ tịch VFF không chờ ông Kim xin nghỉ. Ông chủ động đề nghị huấn luyện viên trưởng trở về nhà. Trong nhiều liên đoàn bóng đá trên thế giới, một huấn luyện viên nước ngoài gặp tang sự đúng thời điểm nước rút thường phải tự cân nhắc giữa nghĩa vụ và gia đình, đôi khi đặt gia đình sau vì sợ ảnh hưởng đến công việc. Việc VFF đảo ngược thứ tự ưu tiên ấy là một tín hiệu, và tín hiệu ấy quan trọng hơn một tuần tập chiến thuật. Nó quan trọng vì mối quan hệ giữa huấn luyện viên và liên đoàn là một tài sản vô hình nhưng có thật. Một huấn luyện viên tin rằng tổ chức đứng về phía mình sẽ làm việc với mức độ cam kết khác một huấn luyện viên luôn phải phòng vệ. Với các ứng viên tương lai, cách VFF xử lý biến cố này cũng gửi đi thông điệp rằng bóng đá Việt Nam là một đích đến tử tế. Trong một thị trường huấn luyện viên ngày càng cạnh tranh ở châu Á, uy tín ấy không hề nhỏ. Cần nói thêm về khía cạnh mà nhiều người bỏ qua: quá trình đăng ký đội hình và các công việc hành chính cho ASEAN Cup 2026. Đây là dạng công việc có thời hạn cứng, nhưng trong thông lệ của các giải cấp khu vực, ban tổ chức luôn cho phép điều chỉnh trong những khung thời gian nhất định. Với một tuần vắng mặt nằm gọn trong giai đoạn trước giải, rủi ro về hành chính là rất thấp. Đây là điểm tôi muốn độc giả yên tâm: không có dấu hiệu nào cho thấy đội tuyển Việt Nam sẽ gặp trở ngại về thể thức, đăng ký hay lịch trình thi đấu. Vậy khoảng thời gian một tuần này thực sự nên được nhìn bằng cách nào? Cá nhân tôi nhìn nó như một quãng nghỉ có chủ đích nằm trong một hành trình dài hơn. Một chu kỳ đội tuyển quốc gia không chỉ tính bằng số buổi tập, mà còn tính bằng chất lượng quan hệ giữa các thành viên. Nếu một tuần vắng mặt giúp mối quan hệ ấy bền hơn khi ông Kim trở lại, thì cái giá phải trả về mặt chiến thuật là hợp lý. Còn nếu tuần ấy trôi qua mà không có gì thay đổi, thì đội tuyển cũng chẳng mất gì đáng kể. Có một câu tôi từng viết sau World Cup 2026 và vẫn đúng đến giờ: đôi tai luôn đi trước cây bút. Với câu chuyện này, tôi muốn mượn lại tinh thần ấy để nói với chính mình. Có những thời điểm mà việc lắng nghe quan trọng hơn việc phân tích, và việc tôn trọng một khoảng im lặng quan trọng hơn việc lấp nó bằng dự đoán. Tuần này, ở một góc sân tập nào đó tại Việt Nam, có một chiếc ghế nhựa đang để trống. Đó là một chi tiết nhỏ. Nhưng trong bóng đá, những chi tiết nhỏ thường nói lên nhiều điều về con người phía sau chúng, và về cộng đồng đang chờ họ trở lại. Khi ông Kim về đến Việt Nam, điều đầu tiên tôi sẽ nhìn không phải là sơ đồ chiến thuật. Tôi sẽ nhìn xem các cầu thủ chạy ra chào ông như thế nào trong buổi tập đầu tiên. Nếu khoảng cách trong tuần này thực sự làm nhịp tim rõ hơn, như cộng đồng fan năm 2026 đã dạy tôi, thì buổi tập ấy sẽ có một nhịp khác. Và nếu có, đội tuyển Việt Nam sẽ bước vào ASEAN Cup 2026 với một thứ tài sản không nằm trong bất kỳ bảng thống kê nào. Câu hỏi tôi để lại cho người đọc cũng là câu hỏi tôi tự hỏi mình: điều gì quan trọng hơn trong một giải đấu kéo dài mười hai ngày — một tuần tập chiến thuật trọn vẹn, hay một tuần để một người đàn ông tiễn cha mình lần cuối, rồi trở lại với đội bóng trong tâm thế biết rằng mình được tổ chức của mình bảo vệ?