Sốc chính trị Đức: AfD gần chiến thắng tuyệt đối, Thủ tướng Merz đối mặt sức ép chưa từng có

Sáng sớm ngày 6 tháng 9 năm 2026, tại bang Sachsen-Anhalt, một kết quả bầu cử đã làm rung chuyển nền chính trị Đức. Đảng AfD (Alternative for Germany) - đảng cực hữu - đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử bang, chỉ thiếu một vài ghế để đạt đa số tuyệt đối. Khoảnh khắc các thành viên đảng ăn mừng tại trụ sở bầu cử, với lá cờ đảng phấp phới và những nụ cười chiến thắng, không chỉ là một sự kiện chính trị thông thường - đó là tín hiệu cho thấy bức tường lửa chính trị kéo dài từ sau Thế chiến II đang bị thử thách nghiêm trọng. Bối cảnh của cuộc bầu cử này không thể tách rời lịch sử nước Đức. Từ năm 2026, đất nước này chưa từng chứng kiến một đảng cực hữu nào có khả năng thành lập chính quyền bang. Sự trỗi dậy của AfD tại miền Đông nước Đức, nơi kinh tế phát triển chậm hơn so với miền Tây, phản ánh sự bất mãn tích tụ nhiều năm. Thủ tướng Friedrich Merz, người từng cam kết sẽ làm suy yếu AfD, giờ đây đang đối mặt với một thực tế phũ phàng: lời hứa của ông đã không thành hiện thực, và áp lực chính trị đang dồn nén từ mọi phía. Dữ liệu từ cuộc bầu cử cho thấy mức độ ủng hộ dành cho AfD không chỉ đến từ một nhóm nhỏ cử tri. Các cuộc thăm dò trước bầu cử đã chỉ ra xu hướng tăng liên tục trong nhiều tháng, nhưng kết quả thực tế vẫn vượt xa dự đoán. Tại nhiều khu vực nông thôn thuộc Sachsen-Anhalt, tỷ lệ ủng hộ AfD lên tới hơn 40%, một con số chưa từng có đối với một đảng cực hữu kể từ sau Thế chiến II. Các nhà phân tích chính trị gọi đây là "cú sốc địa chấn" - một thuật ngữ thường dùng cho các sự kiện thể thao lớn, nhưng giờ đây được áp dụng cho chính trường Đức. Điểm đáng chú ý là cách AfD xây dựng chiến dịch tranh cử. Họ tập trung vào các vấn đề nhập cư, an ninh và bất bình đẳng kinh tế - những chủ đề dễ gây cảm xúc và thu hút cử tri ở miền Đông. Chiến lược này đã hoạt động hiệu quả đến mức các đảng truyền thống không kịp phản ứng. Giống như một đội bóng áp dụng lối chơi phòng ngự phản công hoàn hảo, AfD đã tận dụng tối đa những sai lầm của đối thủ và biến chúng thành lợi thế trên bảng xếp hạng. Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng lại ở một chiến thắng bầu cử. Có một góc nhìn phản trực giác mà ít người nhắc đến: chính sự thành công của AfD có thể trở thành con dao hai lưỡi. Khi một đảng cực hữu tiến gần đến quyền lực thực sự, họ sẽ phải đối mặt với trách nhiệm điều hành - điều mà không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều đảng cực hữu ở châu Âu từng chiến thắng trong các cuộc bầu cử nhưng sau đó sụp đổ vì không thể đáp ứng được kỳ vọng của cử tri. Khả năng này đang bị bỏ qua trong bối cảnh hoảng loạn hiện tại. Sức ép lên Thủ tướng Merz là không thể tránh khỏi. Ông đã hứa sẽ làm suy yếu AfD, nhưng kết quả bầu cử cho thấy điều ngược lại. Giống như một huấn luyện viên trưởng cam kết cải thiện hàng phòng ngự nhưng đội bóng lại thủng lưới nhiều hơn, Merz đang phải đối mặt với câu hỏi về năng lực lãnh đạo. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ liên minh cầm quyền đang giảm, và phe đối lập đang chuẩn bị tận dụng cơ hội này. Bức tường lửa chính trị - chiến lược ngăn chặn hợp tác với các đảng cực hữu - đang bị thử thách nghiêm trọng. Các đảng truyền thống tại Sachsen-Anhalt sẽ phải quyết định: hợp tác với AfD để thành lập chính quyền, hay giữ nguyên lập trường và chấp nhận bế tắc chính trị. Cả hai lựa chọn đều có rủi ro. Nếu hợp tác, họ sẽ phá vỡ một nguyên tắc đã tồn tại suốt 80 năm. Nếu từ chối, họ có nguy cơ đánh mất cử tri vào tay AfD trong các cuộc bầu cử tiếp theo. Nhìn từ góc độ dài hạn, sự kiện này có thể tạo ra hiệu ứng domino. Các bang khác ở miền Đông nước Đức như Thüringen và Brandenburg - nơi AfD cũng có sự ủng hộ đáng kể - có thể sẽ chứng kiến những thay đổi tương tự. Điều này đặt ra câu hỏi lớn hơn về tương lai của nền dân chủ Đức và châu Âu nói chung. Liệu sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy cực hữu có phải là một xu hướng không thể đảo ngược, hay đó chỉ là một phản ứng tạm thời trước những bất ổn kinh tế và xã hội? Một điểm quan trọng khác mà các phân tích thông thường bỏ qua là vai trò của truyền thông xã hội trong chiến dịch của AfD. Đảng này đã xây dựng một mạng lưới truyền thông kỹ thuật số cực kỳ hiệu quả, cho phép họ tiếp cận cử tri một cách trực tiếp mà không cần qua các kênh truyền thông truyền thống. Điều này tạo ra một sự bất đối xứng thông tin: trong khi các đảng truyền thống vẫn dựa vào các phương tiện truyền thông cũ, AfD đã chiếm lĩnh không gian số nơi cử tri trẻ đang tương tác hàng ngày. Về mặt chiến thuật chính trị, chiến thắng của AfD cho thấy một bài học quan trọng: các đảng truyền thống đã không lắng nghe đủ kỹ những bất bình của cử tri. Thay vì giải quyết tận gốc các vấn đề như bất bình đẳng kinh tế giữa miền Đông và miền Tây, họ đã tập trung vào các cuộc tranh luận nội bộ và bỏ qua những tín hiệu cảnh báo từ cơ sở. Kết quả là một khoảng trống chính trị mà AfD đã nhanh chóng lấp đầy. Tình hình hiện tại đặt ra một câu hỏi lớn: liệu Thủ tướng Merz có thể xoay chuyển tình thế trước cuộc bầu cử liên bang tiếp theo? Với tỷ lệ ủng hộ đang giảm và áp lực từ cả phe đối lập lẫn nội bộ đảng, con đường phía trước đầy chông gai. Giống như một đội bóng đang trong cơn khủng hoảng phong độ, chính phủ Đức cần phải tìm ra giải pháp nhanh chóng trước khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Sự kiện này cũng đặt ra những câu hỏi về khả năng phục hồi của nền dân chủ Đức. Liệu các thể chế dân chủ có đủ mạnh để chống lại làn sóng dân túy đang dâng cao? Hay chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong chính trị châu Âu? Câu trả lời có thể sẽ được hé lộ trong những tháng tới, khi các đảng phái tại Sachsen-Anhalt bắt đầu đàm phán thành lập chính quyền mới. Nhìn từ góc độ lịch sử, những gì đang xảy ra tại Đức không phải là điều gì đó hoàn toàn mới. Châu Âu đã chứng kiến sự trỗi dậy của các phong trào cực hữu trong quá khứ, và nhiều quốc gia đã tìm ra cách để đối phó. Nhưng mỗi thời kỳ có những đặc điểm riêng, và sự kết hợp giữa bất ổn kinh tế, khủng hoảng nhập cư và sự bất mãn với giới tinh hoa chính trị đang tạo ra một môi trường đặc biệt dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh này, vai trò của các nhà báo và nhà phân tích trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Cần phải vượt qua những phản ứng cảm tính tức thời và nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn và một phương pháp phân tích có hệ thống - giống như cách tôi tiếp cận các trận đấu tennis, nơi dữ liệu và bối cảnh phải được xem xét cùng nhau trước khi đưa ra kết luận. Kết quả bầu cử tại Sachsen-Anhalt là một lời cảnh tỉnh không chỉ cho nước Đức mà cho toàn châu Âu. Nó cho thấy rằng không một nền dân chủ nào là miễn nhiễm với sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan. Câu hỏi đặt ra là: các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ học được bài học gì từ sự kiện này? Và quan trọng hơn, họ sẽ hành động như thế nào trước khi quá muộn?